3. Sınıf Hayat Bilgisi
Hayat Bilgisi Defteri
Merhaba! Ben Elif. Bu benim Hayat Bilgisi defterim. Bütün yıl boyunca öğrendiğimiz 6 öğrenme alanının en önemli notlarını, unutmamam gereken bilgileri, kavramları ve kısa tekrar sorularını buraya yazdım. Sınavdan önce ya da konuyu hatırlamak istediğinde defterime göz atabilirsin!
İçindekiler
Bir üniteye dokun, defter sayfasını aç.
1. Ben ve Okulum
Güçlüyüm, Gelişiyorum · Hak ve Sorumluluk · Çocuk Hakları
Defter sayfasına git →
2. Sağlığım ve Güvenliğim
Sağlığımı Koruyorum · Güvenliğim · Trafik Kuralları
Defter sayfasına git →
3. Ailem ve Toplum
Aile ve Toplum · Yardımlaşma · Meslekler
Defter sayfasına git →
4. Yaşadığım Yer ve Ülkem
Tarihî Mekânlar · Yönetim Şekli · Atatürk · Millî Birlik
Defter sayfasına git →
5. Doğa ve Çevre
Doğadaki Varlıklar · Kroki ve Yön · Afetlere Hazırlık · Sürdürülebilirlik
Defter sayfasına git →
6. Bilim, Teknoloji ve Sanat
Bilim · Teknoloji · Sanat ve Sanatçılar
Defter sayfasına git →
Defterimi Nasıl Kullanırım?
Notları oku
Her konunun en önemli bilgileri madde madde yazılı.
“Unutma!” notu
Sarı yapışkan notlar mutlaka hatırlaman gereken bilgiler.
Kendini dene
Her konunun sonunda 3 kısa doğru-yanlış sorusu var.
Konuya git
Daha fazlası için konunun etkinlikli sayfasına geç.
1. Öğrenme Alanı
Ben ve Okulum
Güçlüyüm, Gelişiyorum
HB.3.1.1 · Güçlü ve Gelişime Açık Alanlar
- Güçlü yön: Kolay, istekli ve iyi yaptığımız işlerdir.
- Gelişime açık yön: Henüz öğrenmekte olduğumuz, çalışarak ilerleyeceğimiz işlerdir.
- Karar verirken: amacımı belirlerim → bilgi toplarım → seçenek oluştururum → kontrol ederim → seçerim → yansıtma yaparım.
- Bilgi toplarken kendimi gözlerim; aileme, öğretmenime ve arkadaşlarıma sorarım.
- Herkesin güçlü yönleri farklıdır; iş birliği yaparak birbirimizin güçlü yönlerinden yararlanırız.
Unutma! “Yapamıyorum” değil, “henüz öğreniyorum” de!Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →
Hakkım da Var, Sorumluluğum da
HB.3.1.2 · Okuldaki Hak ve Sorumluluklar
- Hak: Sahip olduğumuz ve elimizden alınamayan şeylerdir (eğitim almak, güvenli okul, oyun ve dinlenme, fikrini söylemek).
- Sorumluluk: Yerine getirmemiz gereken görevlerdir (zamanında gelmek, ödev yapmak, eşyaları korumak, kurallara uymak).
- Haklar ve sorumluluklar birbirini tamamlar: Eğitim hakkım varsa dersi dinlemek sorumluluğumdur.
- Benim hakkım, arkadaşımın da hakkıdır; herkes eşittir.
- Okulda öğretmen, müdür, rehber öğretmen, güvenlik görevlisi ve yardımcı personel haklarımızı kullanabilmemiz için çalışır.
Unutma! Hakkını kullanırken başkasının hakkını koru!Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →
Çocuğum, Haklarımla Varım
HB.3.1.3 · Çocuk Hakları
- 18 yaşından küçük herkes çocuktur.
- Çocuk hakları Çocuk Haklarına Dair Sözleşme (1989) ile güvence altındadır; ülkemiz de bu sözleşmeyi kabul etmiştir.
- Bazı haklar: yaşama, kimlik, eğitim, sağlık, oyun ve dinlenme, korunma, fikrini söyleme, eşitlik, aile yanında büyüme.
- 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü’dür.
- Çocuk haklarını tanıtmak için: plan yaparız → planı uygularız → değerlendiririz.
Unutma! Çocuk hakları dünyadaki bütün çocuklar içindir.Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →Anahtar kavramlar:güçlü ve gelişime açık alaniş birliğihaksorumluluk
2. Öğrenme Alanı
Sağlığım ve Güvenliğim
Sağlığımı Koruyorum
HB.3.2.1 · Sağlığı Koruma
- Dengeli beslenir, kahvaltıyı atlamam; şekerli ve paketli yiyecekleri azaltırım.
- Gün boyu su içerim.
- Her gece yaklaşık 9-12 saat uyurum.
- Her gün en az 1 saat hareket ederim.
- Ellerimi sabunla en az 20 saniye yıkar, dişlerimi günde 2 kez fırçalarım.
- Ekran süremi sınırlarım.
- Sağlığımı yönetmek: planlamak, uygulamak ve takip etmek demektir.
Unutma! Sağlıklı alışkanlıklar küçük yaşta kazanılır, ömür boyu sürer.Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →
Güvenliğimi Tehdit Eden Durumlar
HB.3.2.2 · Güvenliği Tehdit Eden Durumlar
- Güvenliği tehdit eden durumlar: kaybolmak, tanımadığım kişiler, akran baskısı, kişisel alanın ihlali, internetteki yabancılar, yangın, elektrik, ilaç ve deterjanlar.
- Tehlikede: “Hayır!” de → Uzaklaş → Yüksek sesle yardım iste → Ailene anlat.
- Bedenim bana aittir; güvenliğimle ilgili sır olmaz.
- İnternette kişisel bilgilerimi (adres, okul, telefon, fotoğraf) paylaşmam.
- Sorgularken: durumu tanımlarım, soru sorarım, bilgi toplarım, bilginin doğruluğunu kontrol ederim, karar veririm.
- Acil durumda 112’yi ararım: ne oldu, nerede, adım ne.
Unutma! Tek acil numara: 112. Şaka amaçlı aranmaz!Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →
Trafik Kurallarına Uyuyorum
HB.3.2.3 · Trafik Kuralları
- Trafikte yaya, yolcu ve sürücü vardır.
- Yaya olarak kaldırımda yürür, karşıya yaya geçidinden geçeriz: DUR, sola-sağa-sola BAK, DİNLE, sonra GEÇ.
- Trafik ışıkları: kırmızı DUR, sarı HAZIRLAN, yeşil GEÇ.
- Yolcu olarak her zaman emniyet kemeri takarız; çocuklar arka koltukta oturur.
- Bisiklette kask takarız; akşam açık renkli giyiniriz.
- Trafik kurallarına uymak hayat kurtarır.
Unutma! Araç görünmese bile kırmızı ışıkta geçme!Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →Anahtar kavramlar:sağlıkgüvenliktrafik kuralları
3. Öğrenme Alanı
Ailem ve Toplum
Ailem ve Toplum
HB.3.3.1 · Aile ve Toplum
- Aile toplumun en küçük birimidir; sevgi, saygı ve akrabalık bağı vardır.
- Ailenin özellikleri: temel değerler, aile içi iletişim, roller ve sorumluluklar, aile kuralları.
- Toplum: aynı yerde yaşayan, ortak kuralları, değerleri ve gelenekleri olan insanlardır.
- Toplumun özellikleri: toplumsal kurallar, kurumlar (okul, hastane, belediye), ortak değerler, farklılıklar, sürekli değişim.
- Ailede öğrendiğimiz değerleri toplumda yaşarız; akrabalık ve komşuluk dayanışmayı güçlendirir.
- İsraf etmemek ve bilinçli tüketici olmak hem aile bütçesini hem ülke ekonomisini korur.
Unutma! Ben → Ailem → Mahallem → Şehrim → ÜlkemKendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →
Yardımlaşıyoruz, Hayatı Kolaylaştırıyoruz
HB.3.3.2 · Yardımlaşma
- Yaşlılar, özel gereksinimli bireyler, hastalar ve zor durumdakiler desteğe ihtiyaç duyabilir.
- Empati: Kendimizi başkasının yerine koymaktır.
- Yardım etmeden önce izin isteriz; özel gereksinimli bireylere eşit davranırız.
- Hissedilebilir (sarı) yolun ve rampaların önünü kapatmayız.
- Yardımlaşma geleneklerimiz: imece, komşuya tabak göndermek, askıda ekmek, sadaka taşı. Kurumlar: Kızılay, AFAD.
- Yardım projesi: plan yap → uygula → değerlendir.
Unutma! Küçük bir yardım, büyük bir mutluluktur.Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →
Toplumsal Yaşamda Meslekler
HB.3.3.3 · Toplumsal Yaşamda Meslekler
- Meslek: Eğitimle öğrenilen, geçimimizi sağladığımız iştir.
- Her meslek toplumun bir ihtiyacını karşılar; bütün meslekler önemlidir.
- Meslekler birbirine bağlıdır: çiftçi → değirmenci → fırıncı → şoför → satıcı.
- Meslekler toplumun ihtiyaçlarına göre değişir: eskiden mektup yazıcıları vardı, bugün yazılımcılar var.
- Gelecekte robot mühendisi, uzay turizmi rehberi, yapay zekâ eğitmeni gibi yeni meslekler olabilir.
Unutma! Her mesleğe ve her emeğe saygı duyarız.Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →Anahtar kavramlar:ailetoplumyardımlaşmameslek
4. Öğrenme Alanı
Yaşadığım Yer ve Ülkem
Tarihî Mekânlar ve Doğal Güzellikler
HB.3.4.1 · Tarihî Mekân ve Doğal Güzellikler
- Tarihî mekân: Geçmişten kalan kale, cami, han, köprü, çeşme, müze, ören yeri.
- Doğal güzellik: İnsan eliyle yapılmamış dağ, göl, orman, deniz, şelale, mağara.
- Korumalıyız çünkü geçmişimizi anlatır, kültürümüzü yaşatır, canlılara yaşam alanıdır ve turizme katkı sağlar.
- Yok olan tarihî eser ya da doğal alan geri getirilemez.
- Yazı yazmayız, dokunmayız, çöp atmayız, ormanda ateş yakmayız.
- Örnekler: Göbeklitepe, Zeugma, Gaziantep Kalesi, Ayasofya, Kapadokya, Pamukkale.
Unutma! Duvara değil, deftere yaz!Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →
Ülkemizin Yönetim Şekli
HB.3.4.2 · Ülkemizin Yönetim Şekli
- Ülkemizin yönetim şekli cumhuriyettir; halk yöneticilerini seçimle belirler.
- Cumhuriyet 29 Ekim 1923’te ilan edildi; ilk cumhurbaşkanı Atatürk’tür.
- Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.
- TBMM (23 Nisan 1920) milletvekillerinden oluşur ve kanunları yapar.
- Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilir, bakanlarla çalışır.
- İli vali, ilçeyi kaymakam yönetir; belediye başkanı ve muhtarı halk seçer.
- 18 yaşını dolduran vatandaşlar oy kullanır.
- Bilgi toplarken güvenilir kaynak kullanırız: ders kitabı, ansiklopedi, resmî siteler, röportaj.
Unutma! Bilgiyi en az iki güvenilir kaynaktan kontrol et!Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →
Mustafa Kemal Atatürk’ün Başarıları ve Kişilik Özellikleri
HB.3.4.3 · Mustafa Kemal Atatürk
- 1881’de Selanik’te doğdu. Annesi Zübeyde Hanım, babası Ali Rıza Efendi.
- Başarıları: Çanakkale (1915), Samsun’a çıkış (19 Mayıs 1919), TBMM’nin açılışı (23 Nisan 1920), Büyük Zafer (30 Ağustos 1922), Cumhuriyet (29 Ekim 1923), Harf İnkılabı (1928), kadınlara seçme-seçilme hakkı (1934).
- Kişilik özellikleri: ileri görüşlü, çalışkan, analitik düşünen, azimli ve kararlı, adaletli, dürüst.
- Özellik–başarı ilişkisi: İleri görüşlülüğü sayesinde Çanakkale’de doğru kararlar verdi; kararlılığı sayesinde Kurtuluş Savaşı kazanıldı; çalışkanlığı sayesinde “Başöğretmen” oldu.
- 10 Kasım 1938’de vefat etti; kabri Anıtkabir’dedir.
Unutma! Harfleri tahta başında öğrettiği için ona Başöğretmen denir.Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →Millî Birlik ve Beraberliğimiz
HB.3.4.4 · Millî Birlik ve Beraberlik
- Millî birlik ve beraberlik: Aynı vatanı, bayrağı, tarihi ve değerleri paylaşan insanların sevgi ve dayanışma içinde olmasıdır.
- Örnekler: Millî Mücadele, millî gün ve bayramlar, millî takımların maçları, afetlerde dayanışma, yerli ve millî teknolojiler.
- Birlik olunca bağımsızlığımızı kazandık, zorlukları aştık.
- İstiklal Marşı’nı Mehmet Akif Ersoy yazdı; 12 Mart 1921’de kabul edildi.
- “Birlikten kuvvet doğar.”
Unutma! Tek çubuk kolay kırılır, demet kırılmaz!Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →Anahtar kavramlar:tarihî mekândoğal güzellikyönetim şeklikişilik özellikleribirlik ve beraberlik
5. Öğrenme Alanı
Doğa ve Çevre
Doğadaki Varlıklar ve Hayatımız
HB.3.5.1 · Doğadaki Varlıkların Önemi
- Doğada canlı (insan, hayvan, bitki) ve cansız (su, hava, toprak, güneş) varlıklar vardır; hepsi birbirine bağlıdır.
- Su: içme, temizlik, tarım. Hava: solunum. Toprak: besin yetiştirme. Güneş: ısı ve ışık.
- Bitkiler temiz hava, gölge, besin ve ilaç verir; arılar bitkilerin meyve vermesini sağlar.
- Hayvanlar süt, yumurta, yün verir; solucanlar toprağı verimli yapar.
- Doğayı korumak bizim sorumluluğumuzdur.
Unutma! Doğadaki bir halka koparsa hepimiz etkileniriz.Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →
Kroki Okuyorum, Yön Buluyorum
HB.3.5.2 · Kroki ve Konum
- Kroki: Bir yerin kuş bakışı, ölçüsüz ve basit çizimidir.
- Ana yönler: kuzey, güney, doğu, batı. Ara yönler: kuzeydoğu, kuzeybatı, güneydoğu, güneybatı.
- Güneş doğudan doğar, batıdan batar.
- Sabah güneşe dönersek: önümüz doğu, arkamız batı, solumuz kuzey, sağımız güney.
- Pusulanın ibresi kuzeyi gösterir; krokide kuzey genellikle yukarıdadır.
Unutma! Kroki çizerken önce yön okunu çiz!Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →
Afetlere Hazırım
HB.3.5.3 · Afet Öncesi, Anı ve Sonrası
- Ülkemizde görülen afetler: deprem, sel, heyelan, çığ, orman yangını, fırtına.
- Afet öncesi: aile afet planı, afet çantası, eşyaları sabitleme, toplanma alanını öğrenme, tatbikat.
- Afet anı: ÇÖK-KAPAN-TUTUN, sakin kal, camlardan uzak dur, selde yüksek yere çık.
- Afet sonrası: asansör kullanma, toplanma alanına git, hasarlı binaya girme, AFAD açıklamalarını takip et.
- Afet çantası: su, yiyecek, el feneri, pil, düdük, ilk yardım malzemesi, battaniye, kimlik fotokopisi.
Unutma! Deprem anında: ÇÖK – KAPAN – TUTUN!Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →
Çevremi Gelecek İçin Koruyorum
HB.3.5.4 · Çevresel Sürdürülebilirlik
- Sürdürülebilirlik: Kaynakları bugün ihtiyacımız kadar kullanıp gelecek nesillere de bırakmaktır.
- Güneş panelleri ve rüzgâr türbinleri temiz enerji üretir; çevre dostu araçlar ve yeşil çatılar çevreyi korur.
- Geri dönüşüm kutuları: kâğıt mavi, plastik sarı, cam yeşil, metal gri. Atık piller ayrı kutuya atılır.
- Su ve elektrik tasarrufu yapar, bez çanta kullanırız.
- Bilgiyi güvenilir kaynaklardan (gözlem, röportaj, resmî siteler) toplarız.
Unutma! Dünya bize atalarımızdan miras değil, çocuklarımızın emanetidir.Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →Anahtar kavramlar:doğadaki varlıklarkrokiyönafetçevresürdürülebilirlik
6. Öğrenme Alanı
Bilim, Teknoloji ve Sanat
Bilimsel Gelişmeler ve Hayatımız
HB.3.6.1 · Bilimsel Gelişmeler
- Bilim: Merak edip soru sormak, gözlem ve deney yaparak doğru bilgiye ulaşmaktır.
- Bilimsel gelişmeler: ilaçlar ve aşılar, mikroskop, hava durumu erken uyarı sistemleri, uzay keşifleri.
- İbn-i Sina’nın tıp kitabı yüzyıllarca okutuldu; Aziz Sancar 2015’te Nobel Kimya Ödülü aldı.
- Alper Gezeravcı 2024’te ilk Türk astronot oldu.
- Bilim insanları buluşlarını insanlığın yararına kullanır.
Unutma! Her büyük buluş bir soruyla başlar!Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →
Teknoloji ve Günlük Yaşam
HB.3.6.2 · Teknolojik Gelişmeler
- Teknoloji: Bilimsel bilgiyle ihtiyaçlarımızı karşılayan araç ve yöntemler geliştirmektir.
- Eğitimde akıllı tahta, ulaşımda hızlı tren ve uçak, iletişimde cep telefonu ve internet hayatımızı kolaylaştırdı.
- Yapay zekâ bilgisayarların öğrenmesini sağlar; verdiği bilgileri kontrol etmeliyiz.
- Olumsuz etkiler: aşırı ekran süresi, hareketsizlik, elektronik atık.
- Dijital ayak izi: İnternette bıraktığımız izlerdir; paylaşmadan önce düşünürüz.
Unutma! Teknolojiyi bilinçli ve dengeli kullan!Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →
Sanat ve Sanatçılar
HB.3.6.3 · Sanatçıların Sanata Katkıları
- Sanat: Duygu ve düşüncelerin resim, müzik, tiyatro, heykel, mimari, edebiyat gibi yollarla anlatılmasıdır.
- Muzaffer Sarısözen türküleri derledi; Afife Jale tiyatro sahnesine çıkan öncü kadın sanatçılardandır.
- Neşet Ertaş bağlama ve bozlaklarıyla, Barış Manço şarkılarıyla sevildi.
- Mimar Sinan Selimiye Camii’ni, Leonardo da Vinci Mona Lisa’yı, Van Gogh Yıldızlı Gece’yi yaptı.
- Sanatçıları araştırırken güvenilir kaynakları seçer, bilgileri kaydederiz.
Unutma! Çevrendeki bir cami, çeşme ya da türkü de bir sanat eseridir.Kendimi deniyorum:
Konunun tamamı ve etkinlikler →Anahtar kavramlar:bilimteknolojisanat
A’dan Z’ye
Kavram Sözlüğü
3. sınıf Hayat Bilgisi’nde öğrendiğimiz bütün önemli kavramlar alfabetik sırayla.
AfetDoğal olayların insanlara ve çevreye zarar vermesi.
AileToplumun en küçük birimi; sevgi, saygı ve akrabalık bağıyla bir arada yaşayan insanlar.
Akran baskısıArkadaşların bizi yanlış ya da tehlikeli bir şeye zorlaması.
BilimSoru sorup gözlem ve deneyle doğru bilgiye ulaşma.
CumhuriyetHalkın yöneticilerini seçimle belirlediği yönetim şekli.
Çocuk haklarıBütün çocukların doğuştan sahip olduğu haklar.
Dijital ayak iziİnternette paylaşım ve aramalarımızla bıraktığımız izler.
Doğal güzellikİnsan eliyle yapılmamış dağ, göl, orman gibi güzellikler.
EmpatiKendini başkasının yerine koyarak onu anlamaya çalışma.
Gelişime açık yönHenüz öğrenmekte olduğumuz, çalışarak ilerleyebileceğimiz alan.
Güçlü yönKolay, istekli ve iyi yaptığımız işler.
GüvenlikKendimizi tehlikelerden korumak.
HakSahip olduğumuz ve elimizden alınamayan şeyler.
İş birliğiOrtak bir amaç için birlikte çalışma.
KrokiBir yerin kuş bakışı, ölçüsüz ve basit çizimi.
MeslekEğitimle öğrenilen, geçimimizi sağladığımız iş.
Millî birlikAynı vatanı ve değerleri paylaşanların sevgi ve dayanışma içinde olması.
SağlıkBeden ve ruh olarak iyi olma hâli.
SanatDuygu ve düşüncelerin resim, müzik, tiyatro gibi yollarla anlatılması.
SorumlulukYerine getirmemiz gereken görevler.
SürdürülebilirlikKaynakları gelecek nesillere de yetecek şekilde kullanma.
Tarihî mekânGeçmişten kalan kale, cami, han, köprü gibi yapılar.
TeknolojiBilimsel bilgiyle ihtiyaçları karşılayan araç ve yöntemler.
ToplumAynı yerde yaşayan, ortak kuralları ve değerleri olan insanlar.
Trafik kurallarıYolda herkesin güvenle hareket etmesi için konulan kurallar.
Yardımlaşmaİhtiyacı olanlara destek olma.
YönBir yerin bulunduğu taraf: kuzey, güney, doğu, batı ve ara yönler.
Yönetim şekliBir ülkenin nasıl yönetildiği.
Bütün Üniteler
Genel Tekrar Testi
Her öğrenme alanından sorular. Dikkatle oku, düşün ve cevapla.
Daha Fazla Tekrar