3. Sınıf Hayat Bilgisi · Ben ve Okulum

1. Öğrenme Alanı

Ben ve Okulum

Merhaba! Ben Elif, artık 3. sınıftayım. Bu yıl kendimi daha iyi tanımak istiyorum: Nelerde güçlüyüm? Nelerde gelişebilirim? Okulda hangi haklarım var, hangi sorumluluklarım var? Dünyadaki bütün çocukların sahip olduğu çocuk haklarını nasıl tanıtabilirim? Hadi birlikte keşfedelim!

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz?

Bir karta dokunarak o konuya gidebilirsin.

Güçlüyüm, Gelişiyorum

Güçlü yönlerimi ve geliştirebileceğim yönlerimi keşfedip karar veriyorum.

Konuya git →

Hakkım da Var, Sorumluluğum da

Okuldaki haklarımı ve sorumluluklarımı öğrenip bunlara uygun davranıyorum.

Konuya git →

Çocuğum, Haklarımla Varım

Çocuk haklarını öğreniyor, tanıtmak için bir plan yapıp uyguluyorum.

Konuya git →

Öğrenme Çıktıları

HB.3.1.1
Güçlü ve gelişime açık olduğu alanlara karar verebilme

HB.3.1.2
Okuldaki hak ve sorumluluklarına uygun davranabilme

HB.3.1.3
Çocuk haklarını tanıtmak için fikirlerini eyleme dönüştürebilme

Anahtar kavramlar:güçlü ve gelişime açık alaniş birliğihaksorumluluk

HB.3.1.1 · Güçlü ve Gelişime Açık Alanlar

Güçlüyüm, Gelişiyorum

Her insanın kolayca ve iyi yaptığı işler vardır; bunlar onun güçlü yönleridir. Bir de henüz öğrenmekte olduğu, daha çok çalışarak ilerleyebileceği işler vardır; bunlar da gelişime açık yönleridir. Gelişime açık yön “kötü” demek değildir; “henüz öğreniyorum” demektir.

Güçlü Yön mü, Gelişime Açık Yön mü?

Elif resim yaparken çok mutlu olur, renkleri güzel seçer. Resim, Elif’in güçlü yönüdür. Elif çarpım tablosunu ezberlerken ise zorlanıyor; her gün biraz çalışınca daha hızlı hatırlıyor. Çarpım tablosu Elif’in gelişime açık yönüdür.

Güçlü yönlerimizi bilmek bize özgüven verir. Gelişime açık yönlerimizi bilmek ise neye daha çok çalışacağımızı gösterir. Kendimizi tanıdığımızda doğru hedefler koyarız ve daha mutlu oluruz.

Herkesin güçlü yönleri farklıdır. Arkadaşımın koşuda hızlı, benim de hikâye yazmada iyi olmam bizi farklı ve değerli yapar. Birbirimizin güçlü yönlerinden yararlanarak iş birliği yaparız.

Güçlü Yönüm

Kolay ve istekli yaparım.
Yaparken zevk alırım.
Başkalarına da yardım edebilirim.
“Bunu iyi yapıyorsun!” sözünü sık duyarım.

Gelişime Açık Yönüm

Yaparken zorlanırım.
Daha çok zaman ve çaba ister.
Yardım ve tekrar ile ilerlerim.
“Henüz” öğreniyorum!

“Henüz” kelimesinin gücü“Ben matematiği yapamıyorum.” yerine “Ben matematiği henüz tam öğrenemedim.” demek, çalışınca başaracağını hatırlatır.

Örnek İnsanlar: Onlar da Çalışarak Geliştiler

Ülkemize katkı sağlamış bilim insanları, sporcular ve sanatçılar da güçlü yönlerini keşfetmiş ve çok çalışmıştır.

Bilim insanı

Aziz Sancar

Mardin’in Savur ilçesinde doğdu. Çocukken merakıyla öne çıktı, doktor oldu, sonra bilim insanı olarak hücrelerin DNA’sını nasıl onardığını araştırdı. 2015 yılında Nobel Kimya Ödülü’nü kazandı.

Sporcu

Mete Gazoz

Okçuluğa küçük yaşta başladı. Sabırla ve disiplinle çalıştı; 2020 Tokyo Olimpiyat Oyunları’nda (2021’de yapıldı) altın madalya kazanarak okçulukta ülkemize ilk olimpiyat şampiyonluğunu getirdi.

Halk ozanı

Âşık Veysel

Sivas’ta doğdu, küçük yaşta geçirdiği hastalık yüzünden gözlerini kaybetti. Sazına ve sözüne güvendi; “Uzun İnce Bir Yoldayım” gibi türküleriyle bütün Türkiye’de sevildi.

Matematikçi

Cahit Arf

Matematiğe olan merakıyla dünyaca tanınan buluşlar yaptı; bazı matematik kuralları onun adıyla anılır. Resmi, 10 Türk lirası banknotlarımızda yer aldı.

Ortak noktaları ne?Hepsi güçlü yönünü keşfetti, çok çalıştı, zorlandığında vazgeçmedi. Başarı sadece yetenekle değil, çaba ve sabırla gelir.

Etkinlik: Beni Tanıyın Kartı

HB.3.1.2 · Okuldaki Hak ve Sorumluluklar

Hakkım da Var, Sorumluluğum da

Hak, bir kişinin sahip olduğu ve kimsenin elinden alamayacağı şeylerdir. Sorumluluk ise yerine getirmemiz gereken görevlerdir. Okulda hem haklarımız hem de sorumluluklarımız vardır. Haklarımızı kullanırken sorumluluklarımızı da yerine getiririz; çünkü benim hakkım, arkadaşımın da hakkıdır.

Hak ve Sorumluluk Nedir?

Okula gelen her çocuğun eğitim alma hakkı vardır. Bu hakkı en iyi şekilde kullanabilmek için derslere zamanında gelmek, öğretmenini dinlemek ve ödevlerini yapmak da onun sorumluluğudur.

Haklar ve sorumluluklar bir terazinin iki kefesi gibidir. Biri olmadan diğeri dengede durmaz. Temiz bir sınıfta ders işleme hakkımız varsa, sınıfı temiz tutmak da hepimizin sorumluluğudur.

Okulda herkesin hakkı eşittir. Bir öğrencinin hakkını kullanması, başka bir öğrencinin hakkını engellememelidir. Örneğin teneffüste oyun oynama hakkımız var; ama oyunu başkalarını rahatsız etmeden ve güvenli şekilde oynamalıyız.

Okuldaki Haklarım

Eğitim ve öğretim almak
Güvenli ve temiz bir okulda bulunmak
Teneffüste oyun oynamak, dinlenmek
Fikirlerimi saygılı şekilde söylemek
Eşit ve adil davranılmak
Kütüphane, bahçe, spor salonu gibi yerlerden yararlanmak
Sınıf başkanı seçiminde oy vermek ve aday olmak

Okuldaki Sorumluluklarım

Derslere zamanında ve hazırlıklı gelmek
Ödevlerimi düzenli yapmak
Okul eşyalarını ve kitapları korumak
Okul ve sınıf kurallarına uymak
Arkadaşlarıma ve okul çalışanlarına saygılı olmak
Sınıfı ve bahçeyi temiz tutmak
Görev aldığımda (nöbet, pano) işimi yapmak

Haftalık Sorumluluk Çizelgem

Bir hafta boyunca sorumluluklarını yerine getirdiğin günlere dokun. Hafta sonunda kendini değerlendir.

HB.3.1.3 · Çocuk Hakları

Çocuğum, Haklarımla Varım

On sekiz yaşından küçük herkes çocuktur. Dünyadaki bütün çocukların; nerede yaşarsa yaşasın, hangi dili konuşursa konuşsun, sahip olduğu haklar vardır. Bu haklar Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ile güvence altına alınmıştır. Ülkemiz de bu sözleşmeyi kabul etmiştir. Her yıl 20 Kasım, Dünya Çocuk Hakları Günü olarak kutlanır.

Çocuk Haklarını Tanıyalım

1989 yılında dünya ülkeleri bir araya gelerek çocukların haklarını bir belgeye yazdı. Bu belgenin adı Çocuk Haklarına Dair Sözleşmedir. Sözleşmeye göre çocuklar korunmaya, sevgiye ve gelişmeye ihtiyacı olan bireylerdir.

Çocuk hakları sadece benim değil, bütün çocukların haklarıdır. Bu hakları bilmek, hem kendimizi hem de başka çocukları korumamıza yardım eder. Aileler, okullar ve devlet bu hakların korunmasından sorumludur.

Yaşama hakkı

Her çocuğun yaşama ve sağlıklı büyüme hakkı vardır.

Kimlik hakkı

Her çocuğun doğduğunda bir adı ve bir ülkenin vatandaşlığı olur.

Eğitim hakkı

Her çocuk okula gitmeli ve öğrenmelidir.

Sağlık hakkı

Hastalandığında tedavi olma, sağlıklı beslenme ve temiz suya ulaşma hakkı vardır.

Oyun ve dinlenme hakkı

Çocuklar oyun oynamaya, dinlenmeye ve eğlenmeye ihtiyaç duyar.

Korunma hakkı

Hiçbir çocuk kötü davranışa, ihmale ya da ağır işlerde çalıştırılmaya maruz kalmamalıdır.

Fikrini söyleme hakkı

Çocuklar kendilerini ilgilendiren konularda düşüncelerini söyleyebilir ve dinlenmelidir.

Eşitlik hakkı

Cinsiyeti, dili, dini, zengin ya da yoksul olması fark etmeksizin bütün çocuklar eşittir.

Aile yanında büyüme hakkı

Çocuklar ailelerinin sevgisi ve bakımıyla büyüme hakkına sahiptir.

Özel bakım hakkı

Özel gereksinimli çocuklar ihtiyaç duydukları desteği alma hakkına sahiptir.

20 Kasım Dünya Çocuk Hakları GünüÇocuk Haklarına Dair Sözleşme 20 Kasım 1989’da kabul edildi. Bu yüzden her yıl 20 Kasım’da okullarda çocuk haklarını tanıtan etkinlikler yapılır.

Proje: Çocuk Haklarını Tanıtıyorum

Küçük bir grupla çocuk haklarını tanıtan bir farkındalık projesi planlayın. Önce plan yapın, sonra uygulayın, en sonda değerlendirin.

Plan yapHangi hakkı, kime, nasıl tanıtacağımıza ve görev dağılımına karar veririz.

Planı uygulaAfişimizi, broşürümüzü ya da canlandırmamızı hazırlar ve sunarız.

DeğerlendirKontrol listesiyle neyi iyi yaptığımızı, neyi geliştirebileceğimizi düşünürüz.

Slogan örnekleri“Her çocuk okula, her çocuk oyuna!” · “Farklıyız ama eşitiz!” · “Çocuğun sesi duyulsun!” · “Sağlıklı çocuk, mutlu gelecek!”

Uygula ve Pekiştir

Etkinlikler

Konularla ilgili alıştırmalar. Önce konuyu öğren, sonra buradaki etkinliklerle kendini dene.

Güçlüyüm, Gelişiyorum

Nasıl Karar Veririm? 6 Adım

Güçlü ve gelişime açık yönlerimize karar verirken bir bilim insanı gibi adım adım ilerleriz.

Amacımı belirlerim“Kendimi daha iyi tanımak ve bu yıl bir konuda gelişmek istiyorum.”

Bilgi toplarımKendimi gözlerim. Aileme, öğretmenime ve arkadaşlarıma “Sence ben nelerde iyiyim?” diye sorarım. Kitap ve belgesellerden örnek insanları incelerim.

Seçenekler oluştururumAklıma gelen bütün alanları bir listeye yazarım: okuma, resim, spor, müzik, düzen, arkadaşlık…

Kontrol ederimHer seçeneği düşünürüm: “Buna bir örnek verebilir miyim? Başkaları da böyle düşünüyor mu?”

Seçimimi yaparımGüçlü yönlerimi ve gelişime açık yönlerimi belirlerim.

Yansıtma yaparım“Bu seçimi neden yaptım? Gelişmek için ne yapacağım?” diye düşünür, bir hedef koyarım.

Etkinlik: Doğru Düşünceyi Bul

Yansıtma: Kendime Not

Hakkım da Var, Sorumluluğum da

Her Hakkın Bir Sorumluluğu Var

Soldaki hakkın yanına, onu korumak için yerine getirmemiz gereken sorumluluğu seç.

Okulumuzda Kimler Görev Yapar?

Okuldaki çalışanlar, haklarımızı kullanabilmemiz için görev yapar. Onlarla görüşme (röportaj) yaparak da bilgi toplayabiliriz.

Öğretmen

Derslerimizi planlar ve öğretir, gelişimimizi takip eder.

Okul müdürü ve müdür yardımcısı

Okulun düzenli ve güvenli işlemesini sağlar.

Rehber öğretmen

Duygularımız, arkadaşlık ve derslerle ilgili konularda bize yol gösterir.

Yardımcı personel

Okulun temiz ve düzenli olmasına yardım eder.

Güvenlik görevlisi

Okula giriş çıkışları kontrol eder, güvenliğimizi korur.

Kantin / yemekhane çalışanı

Sağlıklı yiyecekler hazırlar ve sunar.

Röportaj soruları örneği“Okulumuzda öğrencilerin hangi hakları var?” · “Öğrencilerden en çok hangi sorumlulukları bekliyorsunuz?” · “Okulumuzun daha güzel olması için ne yapabiliriz?”

Etkinlik: Hak mı, Sorumluluk mu?

Etkinlik: Doğru Davranışı Seç

Çocuğum, Haklarımla Varım

Etkinlik: Bu Durum Hangi Hakla İlgili?

Etkinlik: Hak Korunuyor mu?

Oyna ve Öğren

Oyunlar

Bir oyun seç ve öğrendiklerini dene! Puanın üstte görünür.

Puan: 0

Ne Öğrendim?

Değerlendirme

Soruları dikkatle oku, düşün ve doğru cevabı seç. Sonunda puanını göreceksin.

A) Doğru Seçeneği Bul

B) Doğru mu, Yanlış mı?

C) Kendimi Değerlendiriyorum

Her cümle için yüzlerden birini seç.

Güçlü ve gelişime açık yönlerimi söyleyebilirim.

Gelişmek için kendime bir hedef koyabilirim.

Okuldaki haklarımı ve sorumluluklarımı ayırt edebilirim.

Okulda sorumluluklarımı yerine getiririm.

En az beş çocuk hakkını açıklayabilirim.

Çocuk haklarını tanıtmak için plan yapıp uygulayabilirim.

Öğretmen İçin

Öğretmen Köşesi

Dijital içeriğin yanında sınıfta gerçek materyallerle yapılabilecek uygulamalar, ders akışı önerisi ve performans görevi.

Önerilen Ders Akışı

1. Keşfet

Başlangıç posterini inceleyin. “Nelerde iyisin? Nelerde zorlanıyorsun?” sorusuyla sohbet başlatın. Isınma sorularını birlikte cevaplayın.

2. Güçlüyüm, Gelişiyorum

6 adımı tahtaya yazın. Öğrenciler ailelerine “Sence ben nelerde iyiyim?” röportajı yapsın. “Beni Tanıyın” kartını oluşturup panoya asın.

3. Hak ve Sorumluluk

Beyin fırtınasıyla okuldaki hakları ve sorumlulukları listeleyin. Okul müdürü veya rehber öğretmenle kısa bir röportaj yapın. Haftalık çizelgeyi başlatın.

4. Çocuk Hakları

Öğrenme halkası tekniğiyle hakları tanıyın. Gruplar farkındalık projesini planlasın, uygulasın ve kontrol listesiyle değerlendirsin.

Sınıfta Gerçek Materyallerle

Beni Tanıyın Panosu

Her öğrenci A5 karta fotoğrafını/resmini yapıştırır; güçlü yönlerini yeşil, geliştireceği yönleri turuncu kalemle yazar. Pano dönem sonunda yeniden gözden geçirilir.

A5 kartonyeşil-turuncu kalemyapıştırıcı

Okul Röportajı

Gruplar okul müdürü, rehber öğretmen, güvenlik görevlisi ve yardımcı personelle 3 soruluk röportaj yapar. Cevaplar sınıfa sunulur.

soru kartlarıkalemnot defteri

Hak–Sorumluluk Terazisi

Tahtaya büyük bir terazi çizilir. Öğrenciler hak kartlarını bir kefeye, eşleşen sorumluluk kartlarını diğer kefeye yapıştırır; “Terazi dengede mi?” tartışılır.

renkli kartlarbant

Öneri Kutusu

Okulun daha iyi olması için öğrencilerin önerilerini attığı bir kutu hazırlanır. Öneriler haftalık okunur ve sınıfça değerlendirilir.

ayakkabı kutusukâğıt

Hak Canlandırması

Durum kartları çekilir (ör. “Okula gidemeyen bir çocuk”). Gruplar durumu canlandırır, diğerleri hangi hakkın ihlal edildiğini bulur.

durum kartları

20 Kasım Köşesi

Farkındalık projelerinin afiş ve broşürleri okul koridorunda sergilenir; küçük sınıflara kısa sunum yapılır.

kartonboyamakas

Performans Görevi: Çocuk Hakları Farkındalık Projesi

Öğrenciler 3-4 kişilik gruplar oluşturur ve tanıtacakları bir çocuk hakkını seçer.
Sayfadaki plan formunu doldurarak görev dağılımı yapar.
Afiş, broşür, slogan ya da canlandırma hazırlar; kısa bir proje tanıtım metni yazar.
Ürününü sınıfa / okula sunar.
Kontrol listesiyle kendini ve grubunu değerlendirir.

Ölçüt	Geliştirilmeli (1)	İyi (2)	Çok İyi (3)
Plan yapma	Plan eksik	Plan var, bazı adımlar eksik	Plan tam ve görevler net
Planı uygulama	Plana uymadı	Çoğunlukla plana uydu	Planı eksiksiz uyguladı
İş birliği	Grupta pasif kaldı	Görevini yaptı	Görevini yaptı, arkadaşlarına destek oldu
Ürün ve sunum	Mesaj anlaşılmıyor	Mesaj anlaşılır	Mesaj açık, özgün ve dikkat çekici