Sağlığım ve Güvenliğim
Merhaba! Ben Elif. Sağlıklı olmak için ne yemeli, ne kadar uyumalı, nasıl hareket etmeliyim? Sağlığımı korumak benim elimde! Peki güvenliğimi tehdit eden bir durumla karşılaşırsam ne yapmalıyım? Bir de her gün okul yolunda uyduğum trafik kuralları var. Bu bölümde sağlıklı ve güvenli yaşamanın yollarını öğreneceğiz.
Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz?
Bir karta dokunarak o konuya gidebilirsin.
Sağlığımı Koruyorum
Beslenme, uyku, hareket, temizlik ve ekran süremi yöneterek sağlığımı koruyorum.
Konuya git →
Güvenliğimi Tehdit Eden Durumlar
Tehlikeli durumları tanıyor, ne yapmam gerektiğini sorgulayıp doğru kararı veriyorum.
Konuya git →
Trafik Kurallarına Uyuyorum
Trafik kurallarının güvenliğimizle ilişkisini keşfediyor, özgün slogan ve afişler üretiyorum.
Konuya git →
Öğrenme Çıktıları
Sağlığını koruyan davranışlarını yönetebilme
Güvenliğini tehdit eden bir durumla karşılaştığında yapılması gerekenleri sorgulayabilme
Trafik kurallarına uymanın önemine yönelik özgün ürünler oluşturabilme
Sağlığımı Koruyorum
Sağlıklı olmak; hasta olmamak, enerjik ve mutlu hissetmek demektir. Sağlığımızı korumak için her gün bazı alışkanlıklar ediniriz. Bu alışkanlıkları bilmek yetmez; onları planlamak, uygulamak ve kontrol etmek, yani yönetmek gerekir. Sağlığımı yönetmek benim sorumluluğumdur.
Sağlığımı Koruyan Alışkanlıklar
Dengeli beslenme: Her öğünde farklı besin gruplarından yeriz: sebze ve meyve, süt ve süt ürünleri, et-yumurta-baklagiller, tahıllar. Günün en önemli öğünü kahvaltıdır; kahvaltı yapan çocuk derste daha dikkatli olur. Şekerli, tuzlu ve paketli yiyecekleri azaltırız.
Su içmek: Vücudumuzun büyük bölümü sudur. Gün boyunca, özellikle oyundan ve spordan sonra su içeriz. Şekerli ve gazlı içecekler yerine su, ayran ve süt tercih ederiz.
Uyku: Bizim yaşımızdaki çocuklar her gece yaklaşık 9-12 saat uyumalıdır. Uyurken vücudumuz dinlenir ve büyür. Yatmadan önce ekrana bakmamak iyi uyumamıza yardım eder.
Hareket: Her gün en az bir saat koşmak, bisiklete binmek, ip atlamak, top oynamak gibi hareketli oyunlar oynarız. Hareket kaslarımızı ve kemiklerimizi güçlendirir.
Temizlik: Yemekten önce ve sonra, tuvaletten sonra ellerimizi sabunla en az 20 saniye yıkarız. Dişlerimizi günde iki kez, sabah ve yatmadan önce fırçalarız. Düzenli banyo yapar, tırnaklarımızı keseriz.
Ekran süresi: Tablet, telefon ve televizyonu sınırlı süre ve bir büyüğümüzle konuşarak kullanırız. Ekrana uzun süre bakmak gözlerimizi yorar, hareketsiz bırakır.
Sebze ve meyve
Vitamin ve mineral deposudur, hastalıklara karşı korur.
Süt ve süt ürünleri
Kemiklerimizi ve dişlerimizi güçlendirir.
Et, yumurta, baklagil
Büyümemiz ve kaslarımız için gereklidir.
Tahıllar
Ekmek, bulgur, pirinç bize enerji verir.
Şeker ve abur cubur
Az tüketmeliyiz; dişlerimize ve sağlığımıza zarar verir.
Su
Susamayı beklemeden gün boyu içmeliyiz.
Sağlık Takip Çizelgem (Sağlığımı Yönetiyorum)
Bir hafta boyunca yaptığın alışkanlıkların kutusuna dokun. Hafta sonunda “Haftamı Değerlendir” düğmesiyle sonuçlarına bak ve yeni hedef koy.
Güvenliğimi Tehdit Eden Durumlar
Bazen güvenliğimizi tehdit eden durumlarla karşılaşabiliriz: kaybolmak, tanımadığımız birinin bizi bir yere çağırması, arkadaşlarımızın bizi yanlış bir şeye zorlaması, internette tanımadığımız biriyle konuşmak gibi. Böyle durumlarda panik yapmadan düşünür, doğru bilgiyi güvendiğimiz büyüklerimizden öğrenir ve kendimizi koruruz.
Tehlikeyi Tanıyorum
Tanımadığım kişiler: Tanımadığım biri bana şeker, oyuncak ya da hediye verip bir yere götürmek isterse “Hayır!” der, hemen uzaklaşırım ve ailemin ya da öğretmenimin yanına giderim. Ailem “Seni ben gönderdim” demediyse kimseyle gitmem.
Kişisel alan ve beden güvenliği: Bedenim bana aittir. Beni rahatsız eden bir dokunuşa, sözle ya da hareketle yapılan kötü davranışa “Hayır, dur!” derim, yüksek sesle yardım isterim ve güvendiğim bir büyüğüme anlatırım. Böyle bir sırrı saklamam; çünkü güvenliğimle ilgili sır olmaz.
Akran baskısı: Arkadaşlarımın bizi yanlış ya da tehlikeli bir şey yapmaya zorlamasına akran baskısı denir. “Herkes yapıyor, sen de yap!” sözüne uymak zorunda değilim. Kendi doğrumu savunur, gerekirse oradan uzaklaşırım.
İnternet güvenliği: İnternette tanımadığım kişilerle yazışmam, adresimi, okulumun adını, telefon numaramı ve fotoğraflarımı paylaşmam. Beni rahatsız eden bir mesaj alırsam cevap vermem, ailemle paylaşırım.
Evde ve çevrede: Prizlere dokunmam, ocağın ve sıcak eşyaların yanında dikkatli olurum, ilaçları ve temizlik malzemelerini tek başıma kullanmam, balkon ve pencere kenarında oynamam, inşaat alanlarına girmem.
Trafik Kurallarına Uyuyorum
Yollarda yayalar, sürücüler ve yolcular birlikte hareket eder. Herkesin güvenle ve düzenle yolculuk etmesi için konulan kurallara trafik kuralları denir. Trafik kurallarına uymak hayat kurtarır. Kurallara uyduğumuzda hem kendimizi hem de başkalarını korumuş oluruz.
Trafikte Yaya, Yolcu ve Sürücü
Yaya Olarak
- Kaldırımda, kaldırım yoksa yolun en solundan, araçlara karşı yürürüz.
- Karşıya yaya geçidinden, alt ya da üst geçitten geçeriz.
- Yaya ışığı yeşil yanmadan geçmeyiz.
- Park etmiş araçların arasından yola çıkmayız.
- Yolda koşmaz, top oynamayız.
- Akşam ve sisli havada açık renkli, ışık yansıtan giysi giyeriz.
Yolcu Olarak
- Araçta her zaman emniyet kemerimizi takarız.
- Çocuklar arka koltukta oturur; küçük çocuklar çocuk koltuğu kullanır.
- Sürücünün dikkatini dağıtmayız.
- Başımızı ve kollarımızı pencereden çıkarmayız.
- Araçtan kaldırım tarafından ineriz.
- Okul servisinde ve toplu taşımada oturur, tutunuruz.
Trafik ışıkları
Kırmızı: DUR. Sarı: HAZIRLAN. Yeşil: GEÇ. Yayalar yaya ışığına uyar.
Okul geçidi levhası
Sürücüleri yakında okul olduğu için yavaşlamaları konusunda uyarır.
DUR levhası
Sürücüler bu levhada mutlaka durur ve yolu kontrol eder.
Bisiklet güvenliği
Bisiklete kask, dizlik ve dirseklikle bineriz; trafiğin yoğun olduğu yollarda binmeyiz.
Okul servisi
Servis tamamen durmadan binmez, inmez; kemerimizi takarız.
Trafik polisi
Trafiğin düzenli akmasını sağlar; işaretlerine hepimiz uyarız.
Özgün Ürün: Trafik Afişimi Tasarlıyorum
Trafik kurallarına uymanın önemini anlatan kendi afişini oluştur. Resmini, sloganını ve rengini seç; sonra yazdırıp sınıf panosuna as.
Etkinlikler
Konularla ilgili alıştırmalar. Önce konuyu öğren, sonra buradaki etkinliklerle kendini dene.
Sağlığımı Koruyorum
Etkinlik: Sağlığı Koruyor mu, Zarar mı Veriyor?
Etkinlik: Elleri Doğru Yıkama Sırası
Etkinlik: Sağlık Şiirimi / Şarkımı Yazıyorum
Sağlığı korumakla ilgili kısa bir şiir, hikâye ya da şarkı sözü yaz. Aşağıdaki örnekten ilham alabilirsin.
Güvenliğimi Tehdit Eden Durumlar
Sorguluyorum: Ne Yapmalıyım?
Bir durumla karşılaştığımızda bir dedektif gibi soru sorar, bilgi toplar, bilginin doğru olup olmadığını kontrol eder ve sonunda karar veririz.
Etkinlik: Güvenlik Dedektifi
Etkinlik: Bilgi Doğru mu?
Topladığımız bilgilerin doğruluğunu değerlendirelim.
Trafik Kurallarına Uyuyorum
Kural ve Güvenlik İlişkisi
Soldaki kurala uyduğumuzda nasıl bir sonuç elde ettiğimizi seç.
Etkinlik: Trafikte Doğru Davranış
Röportaj: Trafik Kuralları Neden Önemli?
Ailenden bir sürücüyle, okul servisi şoförüyle ya da bir trafik polisiyle görüşme yap. Cevapları buraya yaz.
Oyunlar
Bir oyun seç ve öğrendiklerini dene! Puanın üstte görünür.
Değerlendirme
Soruları dikkatle oku, düşün ve doğru cevabı seç. Sonunda puanını göreceksin.
A) Doğru Seçeneği Bul
B) Doğru mu, Yanlış mı?
C) Kendimi Değerlendiriyorum
Her cümle için yüzlerden birini seç.
Öğretmen Köşesi
Dijital içeriğin yanında sınıfta gerçek materyallerle yapılabilecek uygulamalar, ders akışı önerisi ve performans görevi.
Önerilen Ders Akışı
1. Sağlığımı Yönetiyorum
Beslenme tabağı görseli üzerinde konuşun. Takip çizelgesini bir hafta uygulatın; hafta sonunda sonuçları paylaşın ve hedef koydurun. Öğrenciler sağlıkla ilgili şiir/şarkı yazsın.
2. Tehlikeyi Tanı
Durum kartlarıyla beyin fırtınası yapın: “Burada tehlike ne?” Rehber öğretmeni davet edip kişisel alan ve beden güvenliğini konuşun. “Hayır de-uzaklaş-yardım iste-anlat” adımlarını canlandırın.
3. Sorgula ve Karar Ver
Güvenlik dedektifi senaryolarını birlikte çözün. Her senaryoda “Bu bilgiyi kimden aldık, doğru mu?” sorusunu sorun.
4. Trafik ve Özgün Ürün
Okul çevresinde kısa bir trafik gözlemi yapın. Aile röportajlarını paylaşın, öğrenciler slogan ve afiş tasarlasın.
Sınıfta Gerçek Materyallerle
Sağlıklı Tabak Kolajı
Öğrenciler dergi ve broşürlerden kestikleri besin resimlerini karton tabağa yerleştirerek dengeli bir öğün hazırlar.
karton tabakeski dergilermakasyapıştırıcıMikrop Deneyi
Ellere bir miktar sim sürülür, önce sadece suyla sonra sabunla yıkanır. Simlerin ancak sabunla gittiği gözlenir; mikroplar da böyledir.
simsabunsu“Hayır” Canlandırması
Öğrenciler ikili gruplarda güvenliği tehdit eden durumları canlandırır ve kararlı bir sesle “Hayır!” demeyi, uzaklaşmayı prova eder.
durum kartlarıSınıf Güvenlik Haritası
Sınıfta ve okulda tehlike oluşturabilecek yerler (priz, merdiven, cam kenarı) bulunur; kırmızı yıldızlarla işaretlenir ve önlemler konuşulur.
okul planı çıktısıyıldız etiketTrafik Parkuru
Okul bahçesine tebeşirle yaya geçidi, kaldırım ve yol çizilir; kartondan trafik ışığıyla öğrenciler yaya ve sürücü rollerini canlandırır.
tebeşirkarton trafik ışığılevha kartları
Trafik Afiş Sergisi
Öğrencilerin hazırladığı afiş ve sloganlar okul girişinde sergilenir; velilere de duyurulur.
kartonboya kalemleri
Performans Görevi: Trafik Güvenliği Kampanyası
- Öğrenciler ailelerinden bir sürücüyle ya da servis şoförüyle trafik kuralları hakkında röportaj yapar.
- Röportajdan öğrendiklerini sınıfta paylaşır.
- Trafik kuralları ile güvenlik arasındaki ilişkiyi anlatan bir slogan, kısa metin ya da afiş hazırlar.
- Ürünlerini okul panosunda sergiler ve kısaca sunar.
| Ölçüt | Geliştirilmeli (1) | İyi (2) | Çok İyi (3) |
|---|---|---|---|
| Kural bilgisi | Kuralları karıştırıyor | Temel kuralları biliyor | Kuralları doğru ve eksiksiz açıklıyor |
| Güvenlik ilişkisi | İlişki kuramıyor | Yardımla ilişki kuruyor | Kural-güvenlik ilişkisini kendi cümleleriyle açıklıyor |
| Özgünlük | Ürün başka bir örneğin kopyası | Kısmen özgün | Tamamen özgün ve dikkat çekici |
| Sunum | Sunumda zorlanıyor | Anlaşılır sunuyor | Kendinden emin ve etkili sunuyor |