Öğretmen İçin · Set nasıl kullanılır?
Buz küpüyle başlayın: Her gruba tabakta bir buz küpü verin. Güneşte, gölgede ve avuç içinde erime sürelerini karşılaştırın: ısı alan madde hâl değiştirir.Hâl değişimi kartları (Kalıp 1): Erime, donma, buharlaşma, yoğuşma kartları döngü şemasına yerleştirilir. Isı alınca / ısı verince okları konuşulur.Buz deneyi (Etkinlik 2): Üç farklı ortamdaki buzun erime süresi ölçülüp tabloya yazılır; sonuç cümlesi kurulur.Su döngüsü (Etkinlik 3): Deniz → buhar → bulut → yağmur döngüsü; buharlaşma ve yoğuşma gerçek hayatta gösterilir (soğuk bardağın dışındaki su damlaları).Karışımlar (Etkinlik 4): Su-kum, su-tuz, demir tozu-kum karışımları ve ayırma yolları: süzme, buharlaştırma, mıknatısla ayırma.Kes-yapıştır ve değerlendirme: Olay-hâl değişimi eşleştirme ve bireysel çalışma kâğıdı.
Sınıfta gerçek materyallerle: Buz, çikolata ya da tereyağı (erime), soğuk su dolu bardak (yoğuşma), ıslak bez asma (buharlaşma), buzdolabında meyve suyu dondurma, kum, tuz, süzgeç kâğıdı, mıknatıs. Sıcak kaynaklarla yalnızca öğretmen çalışır.
Baskı önerisi: Yazıcı ayarında “Sayfaya sığdır” yerine Gerçek boyut / %100 seçin. Kalıpları 160–200 gr bristol kartona bastırın. Tek bir sayfayı yazdırmak için sayfanın üstündeki “Seç” düğmesini kullanabilirsiniz.
4. Sınıf · Fen Bilimleri · Maddenin Değişimi Atölyesi Kapak Maddenin Değişimi Atölyesi Maddenin Özellikleri 1 Hâl Değişimi Erime, donma, buharlaşma, yoğuşma kartları 2 Deneyler Buz eritme · soğuk bardak · ıslak bez 3 Su Döngüsü ve Karışımlar Doğada hâl değişimi · ayırma yolları 4 Değerlendirme Kes-yapıştır ve öğrendiklerimi gösteriyorum Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli · 4. Sınıf · Fen Bilimleri · Maddenin Özellikleri Dijital Öğretmen · Hasan Tutuş
4. Sınıf · Fen Bilimleri · Maddenin Değişimi Atölyesi Kılavuz Öğretmen Kılavuzu Kalıplar ve etkinlikler nasıl uygulanır? 1 Buz küpüyle başlayın Her gruba tabakta bir buz küpü verin. Güneşte, gölgede ve avuç içinde erime sürelerini karşılaştırın: ısı alan madde hâl değiştirir. 2 Hâl değişimi kartları (Kalıp 1) Erime, donma, buharlaşma, yoğuşma kartları döngü şemasına yerleştirilir. Isı alınca / ısı verince okları konuşulur. 3 Buz deneyi (Etkinlik 2) Üç farklı ortamdaki buzun erime süresi ölçülüp tabloya yazılır; sonuç cümlesi kurulur. 4 Su döngüsü (Etkinlik 3) Deniz → buhar → bulut → yağmur döngüsü; buharlaşma ve yoğuşma gerçek hayatta gösterilir (soğuk bardağın dışındaki su damlaları). 5 Karışımlar (Etkinlik 4) Su-kum, su-tuz, demir tozu-kum karışımları ve ayırma yolları: süzme, buharlaştırma, mıknatısla ayırma. 6 Kes-yapıştır ve değerlendirme Olay-hâl değişimi eşleştirme ve bireysel çalışma kâğıdı. Sınıfta gerçek materyallerle: Buz, çikolata ya da tereyağı (erime), soğuk su dolu bardak (yoğuşma), ıslak bez asma (buharlaşma), buzdolabında meyve suyu dondurma, kum, tuz, süzgeç kâğıdı, mıknatıs. Sıcak kaynaklarla yalnızca öğretmen çalışır. Baskı önerisi: Yazıcı ayarında “Sayfaya sığdır” yerine Gerçek boyut / %100 seçin. Kesilecek kalıplar için 160-200 gr bristol karton kullanın. Kesik çizgiler kesme yeridir. Dijital Öğretmen · Hasan Tutuş
4. Sınıf · Fen Bilimleri · Maddenin Değişimi Atölyesi Kalıp 1 Hâl Değişimi Döngüsü Alttaki kartları kes · döngüdeki doğru boşluğa yapıştır KATI SIVI GAZ Kırmızı ok: ısı alır Mavi ok: ısı verir ✂ kesilecek kartlar ERİME DONMA BUHARLAŞMA YOĞUŞMA Hatırla: Isı alan katı sıvıya dönüşür (erime), ısı alan sıvı gaza dönüşür (buharlaşma). Isı veren gaz sıvıya (yoğuşma), ısı veren sıvı katıya dönüşür (donma). Tanımları tamamla Katının ısı alarak sıvı hâle geçmesine ................................ denir. Sıvının ısı vererek katı hâle geçmesine ................................ denir. Dijital Öğretmen · Hasan Tutuş
4. Sınıf · Fen Bilimleri · Maddenin Değişimi Atölyesi Etkinlik 2 Buz Eritme Deneyi Aynı büyüklükteki buzları farklı yerlere koy · erime sürelerini ölç Güneşte Sınıfta gölgede Avucumda Yer Tahminim (dk) Ölçtüğüm süre (dk) Sıralama Güneşte Gölgede Avucumda 1 Buz en hızlı nerede eridi? Neden? Yoğuşma ve buharlaşmayı gözle Buzlu su dolu bir bardağın dışını izle. Birkaç dakika sonra dış yüzeyde ne oluştu? Bu olayın adı nedir? Islak bir bezi güneşe as. Bir süre sonra bezdeki su nereye gitti? Bu olayın adı nedir? Dijital Öğretmen · Hasan Tutuş
4. Sınıf · Fen Bilimleri · Maddenin Değişimi Atölyesi Etkinlik 3 Doğada Su Döngüsü Şemadaki boşluklara hâl değişimlerinin adlarını yaz buhar yükselir bulut oluşur yağış su denize akar 1 Sözcükler: buharlaşma, yoğuşma, yağış, akış. Şemadaki kutulara yerleştir. 2 Kışın dağlarda yağan kar ilkbaharda neye dönüşür? Bu hangi hâl değişimidir? Su değerlidir: Dünyadaki su sürekli dolaşır ama miktarı azalmaz. Yine de içilebilir temiz su azdır; suyu tasarruflu kullanmalıyız. Dijital Öğretmen · Hasan Tutuş
4. Sınıf · Fen Bilimleri · Maddenin Değişimi Atölyesi Etkinlik 4 Karışımlar ve Ayırma Yolları Karışımı nasıl ayırırsın? Uygun yöntemi eşleştir Su + kum Tuzlu su Demir tozu + kum Nohut + pirinç Buharlaştırma Elle ya da elekle ayırma Süzme Mıknatısla ayırma Deney · Süzgeç kâğıdıyla süzme 1 Bir bardağa su ve bir kaşık kum koy, karıştır. 2 Huninin içine süzgeç kâğıdı (ya da peçete) yerleştir. 3 Karışımı yavaşça huniden ikinci bardağa dök. 4 Süzgeç kâğıdında ne kaldı? Bardağa ne geçti? Gözlemim: Dijital Öğretmen · Hasan Tutuş
4. Sınıf · Fen Bilimleri · Maddenin Değişimi Atölyesi Etkinlik 5 Kes-Yapıştır · Hangi Hâl Değişimi? Olay kartlarını kes · doğru hâl değişiminin altına yapıştır ERİME DONMA BUHARLAŞMA YOĞUŞMA ✂ kesilecek kartlar Dondurmanın akması Göl yüzeyinin buz tutması Çamaşırın kuruması Soğuk bardağın terlemesi Çikolatanın yumuşaması Buzdolabında buz yapmak Çaydanlıktan buhar çıkması Camın buğulanması Karın ilkbaharda kaybolması Sabah çimenlerde çiy Deniz suyunun azalması Mumun erimesi Kar eriyip sıvı suya dönüşür (erime). Çiy, havadaki su buharının soğuk yüzeyde sıvılaşmasıdır (yoğuşma). Dijital Öğretmen · Hasan Tutuş
4. Sınıf · Fen Bilimleri · Maddenin Değişimi Atölyesi Değerlendirme Öğrendiklerimi Gösteriyorum Adı Soyadı: ................................................... 1 Boşlukları doldur: erime, donma, buharlaşma, yoğuşma. Buzun ısı alarak suya dönüşmesi ................................ Suyun ısı vererek buza dönüşmesi ................................ Suyun ısı alarak su buharına dönüşmesi ................................ Su buharının ısı vererek suya dönüşmesi ................................ 2 Karışımları ayırma yollarıyla eşleştir. Su + kum Mıknatıs Demir tozu + talaş Buharlaştırma Tuzlu su Süzme 3 Doğru ise D, yanlış ise Y yaz. Erime sırasında madde ısı alır. Bulutlar yoğuşma sonucu oluşur. Donma sırasında madde ısı alır. Islak çamaşırın kuruması buharlaşmadır. 4 Kış aylarında araba camlarının içi neden buğulanır? Dijital Öğretmen · Hasan Tutuş