Bu çalışma paketinde; bilimsel araştırma, sağlıklı beslenme,
Dünya’nın yapısı, maddenin değişimi, mıknatıslar, elektrik ve enerji
kaynakları ile ilgili okuma, gözlem, tasarım ve problem çözme etkinlikleri vardır.
“Bilim insanı olmak; doğru cevabı hemen bulmak değil, doğru soruları sorabilmektir.”
1. TEMA: BİLİME YOLCULUK
Bilim insanı gibi düşünmek; merak etmek, soru sormak, gözlem yapmak,
kanıt aramak, bilgileri güvenilir kaynaklardan kontrol etmek ve sonuçları paylaşmaktır.
1. Etkinlik: Haber Gerçek mi, Reklam mı?
Bir internet sayfasında “Akıllı Mucize Bileklik ile ders çalışmadan bütün
sınavlardan 100 alabilirsiniz!” başlıklı bir reklam yayımlandı.
Reklamda bilekliğin hafızayı güçlendirdiği yazıyordu. Ancak ürünü kimin
araştırdığı, hangi deneylerin yapıldığı ve sonuçların nerede yayımlandığı belirtilmiyordu.
1. Bu yazının reklam olabileceğini düşündüren iki ipucu yazınız.
2. Bilekliğin gerçekten işe yarayıp yaramadığını anlamak için hangi soruları sorardınız?
3. Bir arkadaşınız bu ürünü almak isterse ona ne söylerdiniz?
2. Etkinlik: Bilgi Dedektifi Kontrol Listem
Bir bilgiyle karşılaştığımda sorarım:
Evet
Hayır
Kontrol Etmeliyim
Bilgiyi paylaşan kişi veya kurum belli mi?
☐
☐
☐
Bilgi kanıt, deney veya araştırma sonucu içeriyor mu?
☐
☐
☐
Bilgi başka güvenilir kaynaklarda da var mı?
☐
☐
☐
Bilgi ürün satmak için abartılmış olabilir mi?
☐
☐
☐
1. TEMA: GÖZLEM VE ARAŞTIRMA
3. Etkinlik: Bir Sorunun Peşine Düşüyorum
Aşağıdaki sorulardan birini seçiniz veya kendi merak ettiğiniz soruyu yazınız.
Amaç hemen cevap vermek değil, araştırma sürecini planlamaktır.
Bitkiler karanlıkta büyür mü?Buz neden erir?Her kâğıt suda aynı hızda ıslanır mı?Mıknatıs her metali çeker mi?
Araştırma Basamağı
Benim Cevabım
Merak ettiğim soru
Tahminim
Tahminimin nedeni
Kullanacağım araç-gereçler
Nasıl gözlem yapacağım?
Gözlem sonucum
Tahminim doğru çıktı mı?
4. Etkinlik: Gözlemimi Çiziyorum
Seçtiğiniz araştırmanın başlangıç ve sonuç hâlini çiziniz.
5. Etkinlik: Bilim İnsanına Mektup
Çözülmesini istediğiniz bir günlük yaşam problemi hakkında kısa bir mektup yazınız.
2. TEMA: SAĞLIKLI BESLENİYORUM
Vücudumuzun büyümek, hareket etmek, düşünmek ve hastalıklardan korunmak için
farklı besin içeriklerine ihtiyacı vardır. Dengeli beslenmek; çeşitli besinleri
uygun miktarlarda tüketmektir.
1. Etkinlik: Efe’nin Öğle Yemeği
Efe okul kantininden her gün gazlı içecek, cips ve çikolata alıyordu.
Meyve, yoğurt ve su tüketmeye dikkat etmiyordu. Bir süre sonra derslerde
kendini yorgun hissetmeye, futbol oynarken çabuk yorulmaya başladı.
1. Efe’nin beslenmesinde eksik olabilecek iki besin grubunu yazınız.
2. Efe’nin yorgun hissetmesiyle beslenmesi arasında nasıl bir ilişki olabilir?
3. Efe için daha dengeli bir öğle menüsü öneriniz.
2. Etkinlik: Besinler ve Görevleri
Besin İçeriği
Vücudumuzdaki Görevi
Örnek Besinler
Karbonhidrat
Protein
Yağ
Vitamin ve mineral
Su
2. TEMA: BİLİNÇLİ TÜKETİCİYİM
3. Etkinlik: Ambalaj Dedektifleri
Evden getirdiğiniz bir paketli ürünün etiketini inceleyiniz.
İncelediğim Bilgi
Üründeki Bilgi
Bu Bilgi Ne İşime Yarar?
Ürünün adı
İçindekiler
Şeker miktarı
Yağ miktarı
Tuz miktarı
Son kullanma tarihi
Saklama koşulları
4. Etkinlik: Piknik Sepetini Hazırlıyorum
Sınıfınız pikniğe gidecektir. Sağlıklı, taşınması kolay ve bütçeye uygun
yiyecekler seçmeniz isteniyor. Bütçeniz 100 TL’dir.
Yiyecek / İçecek
Fiyat
Özelliği
Elma
10 TL
Vitamin ve su içerir.
Sandviç
35 TL
Enerji ve protein sağlayabilir.
Yoğurt
20 TL
Soğuk tutulmalıdır.
Cips
25 TL
Tuz ve yağ miktarı yüksek olabilir.
Gazlı içecek
30 TL
Şeker içerebilir.
Su
10 TL
Vücudumuz için gereklidir.
Kuruyemiş
30 TL
Enerji ve bazı besin içerikleri sağlar.
1. Hangi yiyecek ve içecekleri seçerdiniz? Toplam fiyatını yazınız.
2. Seçiminizde sağlıklı olma durumunu nasıl dikkate aldınız?
5. Etkinlik: Dengeli Tabağımı Tasarlıyorum
3. TEMA: DÜNYA’MIZI KEŞFEDELİM
Dünya’nın dış kısmında kayaçlar bulunur. Kayaçlar; rüzgâr, yağmur,
akarsular ve sıcaklık değişimleri gibi doğal etkiler sonucunda zamanla parçalanabilir.
1. Etkinlik: Kaya Parçasının Yolculuğu
Ali, yağmurdan sonra okul bahçesinde küçük taşlar ve kum birikintileri gördü.
Bahçenin kenarındaki büyük kayanın yüzeyinde çatlaklar vardı. Öğretmeni,
suyun çatlaklara girerek kayanın zamanla parçalanmasına katkı sağlayabileceğini söyledi.
1. Büyük kayanın yüzeyinde ne oluşmuştur?
2. Su kayanın parçalanmasına nasıl katkı sağlar?
3. Bu olay kısa sürede mi, uzun sürede mi gerçekleşir? Neden?
2. Etkinlik: Neden-Sonuç Zinciri
☐ Kayaçta çatlaklar oluşur.
☐ Küçük taş ve kum parçaları meydana gelir.
☐ Rüzgâr, su ve sıcaklık değişimleri etkili olur.
☐ Büyük kaya zamanla parçalanır.
3. Etkinlik: Dünya’yı Koruyorum
Kayaçlar ve madenleri kullanırken nelere dikkat etmeliyiz?
3. TEMA: FOSİLLER VE DÜNYA’NIN HAREKETLERİ
4. Etkinlik: Fosilin İzinde
Bir bilim insanı taşın üzerinde yaprak şekline benzeyen bir iz buldu.
Bu iz günümüzdeki yaprağın kendisi değildi; geçmişte çamurda kalan izin
zamanla taşlaşmış hâli olabilirdi.
1. Bilim insanı ne bulmuş olabilir?
2. Fosiller geçmiş hakkında hangi bilgileri verebilir?
5. Etkinlik: Fosil Tasarımım
Fosilimdeki canlı
Nerede yaşamış olabilir?
Fosili nasıl oluşmuş olabilir?
6. Etkinlik: Dünya’nın Hareketleri
Hareket
Açıklaması
Sonucu
Dönme
Dolanma
Dünya hiç dönmeseydi yaşamımızda hangi sorunlar ortaya çıkabilirdi?
4. TEMA: MADDENİN DEĞİŞİMİ
Maddeler katı, sıvı veya gaz hâlinde bulunabilir. Isı alışverişi sonucunda
erime, donma, buharlaşma ve yoğuşma gibi hâl değişimleri gerçekleşir.
1. Etkinlik: Günlük Hayatta Hâl Değişimleri
Günlük Yaşam Olayı
Hâl Değişimi
Madde Isı Alıyor mu / Veriyor mu?
Buz küpünün suya dönüşmesi
Suyun dondurucuda buz olması
Islak çamaşırın kuruması
Soğuk bardağın dışının buğulanması
Çikolatanın sıcak ortamda yumuşaması
2. Etkinlik: Hangi Çikolata Önce Erir?
Aynı büyüklükte iki çikolatadan biri güneşte, biri gölgede bekletiliyor.
Sizce hangisi önce erir? Neden?
Deneyin adil olması için hangi özellikler aynı tutulmalıdır?
3. Etkinlik: Deney Planım
Basamak
Cevabım
Araştırma sorum
Tahminim
Kullanacağım malzemeler
Değiştireceğim özellik
Sabit tutacağım özellikler
Gözlem sonucum
4. TEMA: MADDENİN DEĞİŞİMİ – TASARIM
4. Etkinlik: Dondurmam Neden Eridi?
Zeynep yaz günü parka giderken dondurma aldı. Dondurmayı doğrudan güneş
ışığı alan bir yerde tuttu. Bir süre sonra dondurma erimeye başladı.
Arkadaşı, dondurmayı gölgede veya yalıtımlı bir çantada tutmasını önerdi.
1. Dondurmanın erimesine hangi etken neden olmuş olabilir?
2. Dondurmanın daha geç erimesi için üç çözüm öneriniz.
5. Etkinlik: En İyi Dondurma Kabını Tasarlıyorum
Dondurmayı uzun süre soğuk tutacak bir kap tasarlayınız.
Tasarımımın adı
Kullanacağım malzemeler
Bu malzemeleri seçme nedenim
Tasarımımın güçlü yönü
5. TEMA: MIKNATISI KEŞFEDİYORUM
Mıknatısların Kuzey ve Güney olmak üzere iki kutbu vardır.
Aynı kutuplar birbirini iter, zıt kutuplar birbirini çeker.
Mıknatıslar demir, nikel ve kobalt içeren bazı maddeleri çekebilir.
1. Etkinlik: Mıknatısın Çekim Gücü
Madde
Tahminim
Gözlem Sonucum
Tahminim Doğru mu?
Demir çivi
Plastik kapak
Çelik ataş
Tahta kalem
Alüminyum folyo
Cam bilye
Mıknatıs bütün metalleri çeker mi? Gözleminize göre açıklayınız.
2. Etkinlik: Kutupların Davranışı
Karşılaşan Kutuplar
Tahminim
Sonuç
N – N
S – S
N – S
3. Etkinlik: Mıknatıs Nerede Kullanılır?
Günlük Yaşam Aracı
Mıknatısın Görevi
Buzdolabı kapağı
Pusula
Geri dönüşüm bandı
Çanta veya dolap kapağı
Hoparlör
5. TEMA: MIKNATIS VE GERİ DÖNÜŞÜM
4. Etkinlik: Atıkları Ayırıyorum
Bir geri dönüşüm tesisinde kâğıt, plastik, cam ve metal atıklar karışmıştır.
İşçiler metal atıkları ayırmak için mıknatıslı bir sistem kullanmaktadır.
1. Mıknatıs bu ayırma işleminde neden kullanılabilir?
2. Mıknatıs plastik ve cam atıkları neden ayıramaz?
3. Bu yöntem insanlara ve çevreye hangi faydaları sağlar?
5. Etkinlik: Ayrıştırıcı Atık Kamyonu Tasarımım
Metal atıkları mıknatıs yardımıyla ayıran bir geri dönüşüm aracı tasarlayınız.
Tasarımımın adı
Aracım nasıl çalışıyor?
İnsanlara ve çevreye faydası
6. TEMA: ELEKTRİK VE ENERJİ KAYNAKLARI
Elektrik enerjisi güneş, rüzgâr, su ve yakıtlar gibi farklı kaynaklardan elde edilebilir.
Güneş, rüzgâr ve su yenilenebilir enerji kaynaklarıdır.
Elektriği dikkatli kullanmak doğal kaynakların korunmasına katkı sağlar.
1. Etkinlik: Elektrik Nereden Geliyor?
Enerji Kaynağı
Elektrik Nasıl Üretilebilir?
Yenilenebilir mi?
Çevreye Etkisi
Güneş
Rüzgâr
Su
Yakıt kullanılan santral
Güneş ve rüzgâr enerjisinin ortak özelliklerinden birini yazınız.
Yaşadığınız bölgede hangi enerji kaynağı daha uygun olabilir? Neden?
2. Etkinlik: Enerji Kaynağımı Çiziyorum
6. TEMA: ELEKTRİK TASARRUFU VE GÜVENLİK
3. Etkinlik: Okulun Enerji Müfettişleri
Gözlem Yeri
Gördüğüm Durum
Çözüm Önerim
Sınıf
Koridor
Tuvalet
Kütüphane
Ev
4. Etkinlik: Evde Tasarruf Dedektifi
Davranış
Yapıldı
Yapılmadı
Benim Önerim
Boş odaların ışıkları kapatıldı.
☐
☐
Televizyon kullanılmadığında kapatıldı.
☐
☐
Gereksiz cihazlar prizde bırakılmadı.
☐
☐
Gün ışığından yararlanıldı.
☐
☐
Elektrikli araçlar güvenli kullanıldı.
☐
☐
5. Etkinlik: Enerji Tasarrufu Afişim
Afişinizde slogan, resim ve en az üç tasarruf önerisi olsun.
GENEL DEĞERLENDİRME – DÜŞÜNÜYORUM
1. Günlük Yaşamda Fen Bilimleri
Günlük Yaşam Durumu
İlgili Konu
Neden?
Bir reklamın doğru olup olmadığını araştırmak
Paketli ürünün son kullanma tarihine bakmak
Dondurmanın erimesini önlemek
Metal atıkları mıknatısla ayırmak
Boş odadaki lambayı kapatmak
2. Birden Fazla Bilgiyi Kullanıyorum
Bir okul gezisine çıkılacaktır. Öğrenciler sağlıklı yiyecekler almak,
elektrik tasarrufu yapmak ve gezi sırasında gördükleri kayaçları dikkatlice
incelemek istemektedir.
Bu gezi için öğrencilerin dikkat etmesi gereken en az dört kural yazınız.
3. Bilimsel Kararım
Sizce bilim öğrenmek günlük yaşamımızı nasıl kolaylaştırır? En az üç örnek veriniz.
KENDİMİ DEĞERLENDİRİYORUM
Öğrenme Günlüğüm
Soru
Cevabım
Bu pakette en çok ilgimi çeken etkinlik
En kolay yaptığım bölüm
Zorlandığım bölüm
Günlük yaşamda kullanacağım yeni bilgi
Kendimi Değerlendiriyorum
Becerim
Çok İyi
İyi
Geliştirmeliyim
Metinleri dikkatli okuyup anladım.
☐
☐
☐
Neden-sonuç ilişkisi kurabildim.
☐
☐
☐
Tahmin yaptım ve tahminimi açıklayabildim.
☐
☐
☐
Günlük yaşam problemlerine çözüm önerdim.
☐
☐
☐
Çizim ve tasarım etkinliklerine katıldım.
☐
☐
☐
Bilimsel bilgiyi sorgulamayı öğrendim.
☐
☐
☐
Bilim İnsanı Rozetim
Rozetinize adınızı, bilim insanı özelliğinizi ve sloganınızı yazınız.